Parlament w toku głosowania rozstrzygał odnośnie tego kto i na jakich zasadach będzie decydował o dostępie do internetu, w tym jak będzie wyglądała kwestia ewentualnych ograniczeń w korzystaniu z sieci. W toku prac nad poprawkami nikt się specjalnie nie przejął sprawą podstawowych uprawnień internautów. Gdyby nie aktywność obywatelska, akcje organizowane w różnych krajach europejskich, w życie weszłyby przepisy mogące przyczynić się do ograniczenia elementarnych wolności użytkowników internetowych. Do momentu nagłośnienia sprawy nie reagowali sami parlamentarzyści, którzy odpowiadają za jakość unijnego prawa.

Pewnych błędów można było uniknąć na wstępnym etapie opracowywania poprawek. Chodzi mi o zastosowanie instrumentu zwanego Integrated Impact Assesments (w skrócie IIS – Zintegrowana Ocena Oddziaływania), który służy ewaluacji przyszłych skutków społecznych, ekonomicznych i środowiskowych nowego prawa powstającego z inicjatywy Komisji Europejskiej. W ramach wymiaru społecznego Komisja wymaga, by ocenę przyszłej regulacji prowadzić pod kątem jej zgodności z prawami człowieka, w szczególności pod kątem zgodności z Kartą Praw Podstawowych. Zintegrowana Ocena do pakietu telekomunikacyjnego nie wspominała słowem o ew. niezgodności nowych przepisów z np. prawem do informacji, dlatego że takiej analizy po prostu nie przeprowadzono. Przy odrobinie staranności i dobrej woli można było uniknąć całego zamieszania związanego z głosowaniem nad pakietem.

Sądzę, że warto zwrócić również uwagę na merytoryczne rozwiązania rozpatrywane w ramach pakietu. Bardzo istotnym wg. mnie problemem, z którym zmierzyła się Unia, była decyzja o tym, czy możliwe jest na podstawie prawa krajowego wprowadzanie ograniczeń w zakresie dostępu do określonych treści zamieszczonych na internecie przy jednoczesnym zapewnieniu użytkownikom internetu prawa do sądu po wystąpieniu naruszeń, czy też wszelkie wprowadzanie ograniczeń w dostępie do internetu powinno być poprzedzone orzeczeniem sądu.

Pewne rozwiązania w tym zakresie wypracowała w 2008 (niezależnie od Unii) Rada Europy tworząc wspólnie z Europejskim Stowarzyszeniem Dostawców Internetowych „Wytyczne z zakresu praw człowieka dla dostawców usług internetowych”. W dokumencie wyraźnie podkreśla się (str.17), że krajowe działania filtrujące lub ograniczające dostęp do internetu mogą być zastosowane jeśli spełnione są warunki określone w art. 10 ust. 2 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (chodzi o to by ograniczenia były m.in. zdefiniowane przez prawo, wprowadzone w interesie ochrony bezpieczeństwa publicznego lub z uwagi na ochronę zdrowia i moralności).
Tego typu działania mogą być podjęte jeśli:

• odnoszą się one do konkretnej zawartości strony,
• kompetentne władze krajowe podejmują decyzję o nielegalności treści internetowych i
• decyzja ta może być poddana ocenie niezależnego i niezawisłego sądu bądź ciała regulacyjnego zgodnie z wymogami Konwencji (jej art. 6).

W innym miejscu (str. 14) mowa jest o tym, że pytania dotyczące tego czy materiał na danej stronie internetowej jest nielegalny są skomplikowane i najlepiej gdy o tej kwestii orzeka sąd. Jeśli dostawcy internetu są zbyt szybcy i usuwają nielegalne treści po otrzymaniu skargi, stanowi to zagrożenie dla wolności wyrażania opinii i informacji.

Z powyższego wynika, że Rada Europy opowiada się modelem, w ramach którego o ograniczeniu w dostępie do określonych stron internetowych powinny decydować kompetentne władze, zanim dostawca usług internetowych podejmie jakiekolwiek kroki w kierunku limitowania dostępu do sieci.

Co wynika z porównania standardów UE i Rady Europy?

Wytyczne RE nie mają takiej siły oddziaływania jak dyrektywy unijne, co oznacza, że państwa europejskie mogą, ale nie muszą stosować się do wskazówek opracowanych przez Radę. Dyrektywa unijna jest prawem wiążącym i musi zostać zaimplementowana przez państwa członkowskie UE.
Należy trzymać więc kciuki za pomyślne rozstrzygnięcie w sprawie poprawek do pakietu telekomunikacyjnego, które chronią w większym stopniu internautów (orzeczenie sądowe przez ograniczeniem dostępu do sieci). Jeśli wspomniane zmiany wejdą w życie to będzie to oznaczało że władze unijne, które początkowo zaniedbały prawa użytkowników sieci, będą dyktowały w Europie standardy w zakresie ochrony praw podstawowych w sferze internetu.