Lekcje religii i etyki – problemy prawne

Wejście w życie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 13 lipca 2007 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz.U. Nr 130, poz. 906 i 907) (tekst dostępny na stronie oficjalnej MEN), które uprawnia do wliczania ocen z religii albo etyki do średniej ocen, sprowokowało publiczną dyskusję dotyczącą słuszności wspomnianej decyzji i jej konsekwencji prawnych.

Problem jest istotny chociażby z tego względu, że punkty zdobyte ze wspomnianych przedmiotów, wliczone do średniej, rzutują np. na przyjęcie kandydata na studia. Ja postaram się napisać kilka słów odnośnie prawnej strony zagadnienia.

W sierpniu 2007 , tuż przed wejściem w życie rozporządzenia, z wnioskiem o stwierdzenie jego niezgodności z Konstytucją wystąpiła do Trybunału Konstytucyjnego grupa posłów, podnosząc zarzuty braku bezstronności władzy publicznej w sprawach przekonań światopoglądowych i filozoficznych, naruszenia zasady równości wobec prawa oraz wolności sumienia oraz świeckiego charakteru państwa. Niestety z przyczyn formalnych TK umorzył postępowanie. Jestem ciekawa jaką merytoryczną opinię sąd wydałby w tej sprawie.

Spośród wspomnianych zarzutów mnie najbardziej interesuje zarzut naruszenia zasady równości wobec prawa. We wspomnianej skardze konstytucyjnej podkreśla się, różnice pomiędzy kryteriami oceny uczniów uczęszczających na religię (m. in.ocena za zaangażowanie w praktyki religijne) oraz tych, którzy wybiorą etykę (ocena wg. wiedzy).

Nierówność wyraża się również w odmiennym traktowaniu uczniów uczęszczających na religię albo etykę oraz tych którzy nie wybierają żadnego ze wspomnianych zajęć. W związku z tym że lekcje etyki podobnie jak z religii są nadobowiązkowe, a religia cieszy się większym zainteresowaniem, szkoły nie muszą zapewniać zajęć z etyki (rodzicom trudno czasem wymóc na szkole organizację takich zajęć). Osoby które nie chcą chodzić na religię a nie mają możliwości uczestniczyć w lekcjach etyki znajdują sie ewidentnie w gorszej sytuacji.

Na inny aspekt sprawy zwraca uwagę w swoim najnowszym rocznym raporcie Agencja Praw Podstawowych UE. Piętnuje ona Polskę za praktyki dyskryminacyjne podkreślając, że w rzeczywistości nasze państwo zapewnia zajęcia religii wyłącznie dla osób wyznania rzymskokatolickiego (raport dostępny na stronie oficjalnej Agencji).

To nie koniec historii. Od września 2009 Ministerstwo Edukacji Narodowej planuje wprowadzenie obowiązkowej nauki etyki dla uczniów nieuczęszczających na lekcje religii. Na problem zareagował Rzecznik Praw Obywatelskich, który w lutym tego roku wystąpił do Ministerstwa z prośbą o ustosunkowanie się do kilku wątpliwości odnośnie nowego rozwiązania.
Religia pozostanie nieobowiązkowa, ale niechodzenie na religię (lekcje etyki) obowiązkowe?

Na koniec jeszcze pewien paradoks, na który zwraca uwagę Rzecznik.  Z dotychczasowego brzmienia rozporządzenia (najprawdopodobniej planowana regulacja tego nie zmieni) wynika, że uczniowie zainteresowani religią i etyką…nie mogą uczęszczać na oba przedmioty jednocześnie.

Drobna zmiana w prawie a jakie potrafi przynieść konsekwencje…